spot_img

Bài 1: Tứ Quân Tử Thang

Ứng dụng trị Thiếu máu, Viêm đại tràng v.v…

Mình chia sẽ cách học phương thuốc cho những em sinh viên, các đồng nghiệp cũng như ai yêu thích Đông y. Vì trong sách hay ở trường thường bị lập khuôn nên khó mà dạy cho thấu rõ hết. Đầu tiên muốn trị bệnh tiêu hóa, chúng ta phải hiểu Tỳ và Vị trước. Tỳ Vị thuộc hành Thổ, ứng với quẻ Khôn, Vị là Dạ dày giống như đất ở trên bề mặt, còn Tỳ thì là đất ở dưới lòng đất. Vì đất ở trên thì hay bị Mắt trời (Tâm) chiếu nên hay bị khô nóng, đất bên dưới thì hay bị nước (Thận thủy) thấm nên hay ẩm ướt. Do đó, Vị (dạ dày) bị nóng khô mà thích mát và ẩm ướt; Tỳ hay bị ẩm ướt mà thích khô ráo.

☆ Phân tích bài Tứ quân tử thang

▪︎ Đảng sâm: Nhìn ở ngoài chất hơi nhuận, nhiều nước nên thiên về bổ Vị. Giống nước tưới lên đất thì dể bay hơi lên nên nhuận cho Vị mà bốc hơi lên bổ cho Phế kim.

▪︎ Bạch truật: Thì hơi nóng, chất thì khô ráo nên thiên về bổ Tỳ, làm đất được ấm mà nước tự lui.

▪︎ Bạch linh: Thì hút ẩm thấp, làm đất ráo khô nước đi nên là bổ tỳ (Hút hết nước thì hại Vị).

▪︎ Cam thảo: Thang này chủ yếu là thuốc dẫn.

》 Vậy liên tưởng như thế nào cho dễ học?

Nếu liên tưởng Dạ dày, Ruột như cái khăn ẩm ướt. Thì Cam thảo như cái tay giữ chặt cái khăn; Bạch truật như tay kia cầm chặt rồi duốt xuống cho khô hết nước; Bạch linh thì giống máy hút các chất ẩm còn lại. Lúc này Dạ dày với Ruột sẽ khô và ráo hết nước. Bài này gia Quế chi để tăng tính nóng, nhập Bàng quang để vận hành thủy làm tăng tác dụng rút ẩm thấp ra ngoài gọi là bài thuốc Linh Quế Truật Cam thang ứng dụng trị bệnh Tim hồi hộp, Đầu choáng, Ho do Tỳ hư, đàm ẩm (nước tích ở ruột). Nhưng mà nếu uống như này mãi thì ruột sẽ bị khô, mất đi tính nhu nhuận của quẻ Khôn nên mới gia vị Đẳng sâm có tính nhuận ẩm (Bỏ miệng nhai ngọt và nhiều nước), giúp ruột nhu động tốt, ruột nhu động tốt thì tiêu hóa tốt, hấp thụ thức ăn tốt, thì sinh được máu tốt. Chính là Bài Tứ Quân Tử Thang trị bệnh chán ăn, trướng bụng khó tiêu v.v. mà Tây y không hiểu cứ cho uống Vitamin, Fe, B12 v.v…

》 Vậy biến hóa ứng dụng trị bệnh Viêm Đại Tràng như thế nào?

Bệnh Viêm đại tràng, đã gọi là “Viêm” thì phải có vi khuẩn như Lỵ mip, shigella, vi khuẩn E.coli v.v nên thường gia thêm bài thuốc Hương liên hoàn có vị Hoàng liên chứa hoạt chất Beririn để diệt khuẩn; khi bệnh lâu ngày thì thức ăn chất bẩn tích tụ nên gia thêm các vị tiêu thực như Mạch nha, Thần khúc, Sơn tra để cho tan chất dơ trong ruột đi; Vừa lý khí vừa tan chất dơ đi thì ruột bị mỏng đi nên đưa thêm vị Hoài sơn bổ tỳ âm vào. Đây chính là ứng dụng thuốc trị Viêm đại tràng Đông y trên thị trường như Đại tràng Tâm Bình, Bà Giằng, BH, Khang v.v. Nhưng bệnh lâu ngày trị không bao giờ hết được, vì nó liên quan đến Tâm, Can, Phế Thận nữa.

📌Vì tâm phải giáng xuống thì thận mới ấm; “Thận chủ nhị tiện” (Đại tiện và tiểu tiện), nên thận ấm thì mới hút hết ẩm thấp ở Đại trường, thận ấm sẽ giúp Bàng bàng quang ấm, Bàng quang ấm thì vận hành được nước, thủy thấp từ Đại trường sẽ ra ngoài theo đường tiểu kết quả lại đại tiện sẽ thực mà thành khuôn đấy chính là ứng dụng bài Tứ Thần Hoàn. Ngoài Thận ấm ra thì gan phải điều tiết, phải đưa máu xuống nuôi Đại trường, nên mới ứng Bạch thược, Ngô thù, Hoàng liên để kéo máu của gan bốc lên xuống mà trên hết nóng đau đầu, dưới hết lạnh là thế. Ngoài ra thì “Phế chủ túc giáng“, khí giáng thì ẩm thấp dưới Đại trường mới rút ra, đấy chính là ứng dụng vị Cát cánh trong bài Sâm Linh Bạch Truật Tán. Ngoài ra có một trường hơp bệnh cùng lúc Thận Gan Phế Bàng Quang mà dùng vị Tế tân, Ngô thù với Lý Trung bỏ Thảo để trị. Vì Tế tân nhập phế giúp giáng khí, lại ấm thận, Ngô thù ấm gan trị chứng gan khí hoành nghịch, lại nhập làm ấm Bàng quang làm thủy vận mà hết bệnh.

Trọng Hậu

Công dụng

Thông tin

Thông tin

error: Content is protected !!